دومین برنامه «به تماشای کتاب» با رویکرد پیوند سینما و کتاب عصر امروز در فرهنگسرای ابن سینا با همکاری نهاد کتابخانه های عمومی کشور و سازمان فرهنگی هنری شهرداری برگزارشد.
طی این مراسم و پس از نمایش بخش اعظمی از فیلم، فارنهایت ۴۵۱ ساختهٔ فرانسوا تروفو به سال ۱۹۶۶ میلادی، توسط محمد خندان دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی و نریمان افشاری پژوهشگر زیبایی شناسی مورد نقد قرار گرفت.
در خلاصه فیلم آمده است: در آیندهای نه چندان دور و نه چندان غیر محتمل، گای مونتاگ آتشنشان است. اما در این آینده انگار همه چیز واروونه و مسخ شده و معنایی دیگر یافته. مونتاگ آتشنشان هست، ولی کارش خاموش کردن آتش نیست، بلکه کارش برپا کردن آتش است. سوزاندن کتاب کاریست که آتشنشانها به آن میپردازند. به مردم گفتهاند کتابها همه مضر و بد هستند و نوشتههای آنها برای اخلاق و روح و روان جامعه خطری مهلک به شمار میرود، و شگفتا که تقریباً همه باور کردهاند. در این آیندهٔ مخوف، تلویزیونها روح و ذهن و جسم مردم را تسخیر کردهاند، تلویزیون جایگزین تمام انواع دیگر هنر شده و بر فضای خانوادهها حکمفرمایی میکند. هر شهروند خوبی موظف است به محض اینکه فهمید کسی از آشنایان و بستگانش کتاب دارد، آدرس او را به پستهای مخصوص آتشنشانی اطلاع دهد. گای مونتاگ نیز یکی از افراد گنگ و بی فکر چنین جامعهایست و میپندارد با سوزاندن کتابها به سلامت روحی و روانی جامعه کمک میکند. اما ورود کلاریس به زندگیاش، دنیای او را به هم میریزد. کلاریس از او میپرسد آیا هرگز یکی ازکتابهایی را که سوازنده خواندهاست یا خیر. البته او هرگز چنین جنایتی مرتکب نشده، ولی بالاخره حرفهای کلاریس کار خودشان را میکنند و مونتاگ سر به راه، یاغی میشود...
در همین راستا افشاری، این فیلم را جزء فیلم های دوره دوم موج نو درفرانسه دانست و اضافه کرد: فیلم های موج نو، مقاومت هنری دربرابر سینمای هالیوودی است.
وى ادامه داد: این فیلم برگرفته از مهم ترین اثر برد بری، رمان فارنهایت ۴۵۱ است و این اثر دارای فضایی ساختگی و در تضاد بامدینه فاضله تصور شد و از این منظر شاخص است.
افشاری با اشاره به اینکه میزانسن دراین فیلم ضعیف نبوده بلکه متفاوت با دیگر آثار تروفو خالق این اثر است، تصریح کرد: فارنهایت۴۵۱ هم چنین سرشار از نشانه های عمیقی است.
این پژوهشگر هنر درخصوص نوع اقتباس اثر بیان کرد: اقتباس خوب زمانی است که تم اصلى به زبان رسانه تعریف شود و دراین فیلم این موضوع مشهود است، هرچند از جذابیت آن کاسته است.
وى با اشاره به اینکه تم اصلی داستان مقاومت است، بیان کرد: این مساله در میزانسن به طور متفاوتی وجود دارد. همانطور که تلویزیون که اوج شکوفایی اش درآن دوران بوده است را نمادی ضد ادبی می داند.
افشاری درخصوص رابطه بین سینما و رمان نیز یادآور شد: رمان عامل پیدایش سینماست و نه اینکه فقط اقتباسی ازآن باشد.
محمد خندان در این نشست ضمن اشاره به این موضوع که چنين برنامه هایی نقطه آغازی درعرصه کتابداری است،گفت: امیدواریم این برنامه ها زمینه ای برای کتاب پژوهی باشد، چراکه کتاب مهم ترین رسانه آگاهی بخشی است و ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را در بر می گیرد.
وی درباره فارنهایت۴۵۱ تصریح کرد: یکی ازمسائلی که درفیلم می بینیم،کتاب سوزی است. مساله ای که درطول تاریخ با انگیزه های مختلف سیاسی، نژادی و مسایلی دیگر از این قبیل وجود داشته است.
خندان ضمن اشاره به کتاب سوزی های مهم تاریخ، گفت: گاه کتاب سوزی در سوی روشنفکران نیز صورت گرفته است.
وی در ادامه افزود: در فارنهایت۴۵۱ آدم هایی در دیستوپیا راشاهد هستیم که فردیتشان زایل شده است، از این رو کتابخوابی می تواند وسیله ای برای احیای فردیت باشد، چراکه کتاب این فضا را خلق می کند و رسانه های تصویری فاقد این قابلیت اند.
خندان در پایان اظهار داشت: نکته دیگری که در فیلم می توان به آن اشاره داشت روایت بحران کارآمدی ادبیات و فلسفه است که درفیلم در قالب پرسشی بیان میشود.